Aktualny motyw: Powierzchnie wielkoformatowe w kuchniach i łazienkach

czarny wektorowy logotyp COSENTINO

MECENAS MOTYWU

Ikony designu. Fotel 366 Józefa Chierowskiego – kultowy mebel PRL-u

Mały, kompaktowych rozmiarów fotel, który kilka dekad temu podbijał salony to jeden z tych mebli, które dziś przeżywają renesans. Model 366 projektu Józefa Chierowskiego to chyba najbardziej znana ikona polskiego wzornictwa. Poznaj jego historię.

Ceniony za kompaktowy rozmiar, prosty w formie, a jednocześnie uniwersalny – na tyle, że w czasach PRL wpisał się w aranżacje polskich domów na tyle mocno, że możemy dziś mówić o nim mebel-ikona. Fotel 366 powstał trochę przez przypadek, a jednak okazał się projektem niezwykle przemyślanym i trwałym. Jaka jest zatem historia fotela Józefa Chierowskiego?

Mebel idealny nie tylko w PRL: fotel 366

Fotel 366, którego autorem jest Józef Chierowski produkowany był z drewna (buk, dąb, jesion). Dzięki temu – za sprawą materiału – wiele modeli pozostaje do dziś w świetnym stanie, a te nadgryzione zębem czasu łatwo daje się odnowić.

Fotel 366 Józefa Chierowskiego - kultowy mebel PRL-u
Fotel 366 Józefa Chierowskiego to ikona polskiego wzornictwa, która powstała w 1962 roku, 366 Concept

Za cechy charakterystyczne fotela 366 uważa się rozstawione, zwężające się ku dołowi nogi oraz trapezowe siedzisko połączone z oparciem, a także duże śruby, które łączą poszczególne elementy. Fotele Chierowskiego tapicerowano dobrej jakości tkaninami, zwykle o jednolitej barwie. Założenie było takie, żeby z biegiem lat i stopniem zużycia materiału, obicie można było łatwo wymienić u tapicera i cieszyć się fotelem na dłużej.

Fotel 366 Józefa Chierowskiego - kultowy mebel PRL-u
Model 366, Euforma/366 Concept

Fotel 366 i produkcja dziełem przypadku

Fotel 366 to jeden z najpopularniejszych foteli swojej epoki, czyli PRL. Trudno uwierzyć, że początkom jego produkcji towarzyszy… przypadek. Po pożarze, w wyniku którego większość hal fabryki mebli w Świebodzicach została zniszczona, potrzeba było nowych, prostych produktów, których wdrożenia i produkcja byłby szybkie. Tu na scenę wchodzi fotel 366 – projekt Chierowskiego, który już niebawem stał się niezwykle popularny.

Fotel 366 Józefa Chierowskiego - kultowy mebel PRL-u
W historię powstania mebla wpisany jest pożar fabryki, Euforma/366 Concept

Ikona polskiego wzornictwa i jej twórca: Józef Chierowski

Józef Chierowski przyszedł na świat w 1927 roku. To on jest autorem fotela 366, który stał się ikoną powojennego designu polskiego. Chierowski był absolwentem Architektury Wnętrz Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych we Wrocławiu. Po studiach związał się z macierzystą uczelnią i wykładał – głównie przedmioty z zakresu projektowania wnętrz, sprzętu oraz detalu. W trakcie swojej kariery zaprojektował salę Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej we Wrocławiu oraz wnętrza Zakładu Elektronicznej Techniki Obliczeniowej, gdzie powstawały komputery Odra.

Fotel 366 Józefa Chierowskiego - kultowy mebel PRL-u
Józef Chierowski, twórca fotela 366 studiował na Wydziale Architektury Wnętrz we Wrocławiu, gdzie później wykładał, archiproducts.com

W tamtym czasie, rosła presja produkcji masowej ilości możliwie tanich i zajmujących małą powierzchnię mebli. Jak podaje portal do identyfikacji wzorniczych klasyków z okresu PRL, cotozafotel – W informatorze Zjednoczenia Przemysłu Meblarskiego Meble do Małych Mieszkań z roku 1961 czytamy: „Współczesne warunki ekonomiczne i socjalne narzucają konieczność budowy zracjonalizowanych, małych mieszkań, których urządzenie za pomocą mebli tradycyjnych nie jest możliwe. Rozwiązanie tego problemu stworzenia odmiennej koncepcji urządzenia wnętrza, która powinna spełniać następujące warunki: maksymalne wykorzystanie powierzchni mieszkalnej, maksymalna ilość funkcji, elastyczność w okładzie funkcjonalnym i wymiarowym, możliwość zachowania indywidualności wnętrza, wysoki walor plastyczny przy zachowaniu zasad kompozycji”.
Oznacza to, że idee programu produkcji Mebli do Małych Mieszkań (MMM) zderzały się z rzeczywistością polskich zakładów produkcyjnych. Wiele z nich wraz ze sprzętem zostało zniszczonych lub zmodyfikowanych podczas wojny, a znaczną część maszynerii przywłaszczyła lub zdekompletowała Armia Czerwona już po zakończeniu oficjalnych działań wojennych po maju 1945 roku. Wskrzeszane polskie fabryki często wyposażone były w stare urządzenia, przystosowane do tworzenia mebli przedwojennych. Brakowało pieniędzy i technologii, co wymuszało adaptację celów do dostępnych środków. Przed młodymi projektantami stało niezwykle trudne, ale i kreatywne zadanie godzenia oczekiwań z ograniczeniami, wzornictwa pożądanego i koniecznego. Jak dynamiczne były powojenne zmiany w tej kwestii najlepiej dowodzi historia początku kariery projektanta w Świebodzickich Fabrykach Mebli. – Józef Chierowski jako młody projektant trafił do Dolnośląskich Fabryk Mebli w Świebodzicach. Na pewno miał mnóstwo nowoczesnych pomysłów, bo to był ten czas, gdy nowoczesność była powszechnie oczekiwana i każdy student szkoły artystycznej chciał odciąć się od wszystkiego, co było kilka lat wcześniej. Z takimi pomysłami trafił do fabryki, w której produkowano ciężkie, masywne, zwaliste meble, których produkowano dużo, bo taka była potrzeba rynku, ale miał to szczęście i nieszczęście, że fabryka w pewnym momencie spłonęła”.

Fotel 366 Józefa Chierowskiego - kultowy mebel PRL-u
Model miał być prosty we wdrożeniu, Eurofma/366 Concept

Twórca fotela pozostaje w cieniu

Największą popularność zyskał Chierowski omawianym projektem fotela 366… choć nie od razu nazwisko projektanta było powszechnie znane. Jeśli sukces finansowy liczyć popularnością projektu, dziś zapewne byłby milionerem, wówczas – pozostawał w cieniu.

Chierowski specjalizował się we wzornictwie przemysłowym i był ściśle związany z Dolnośląskimi Fabrykami Mebli w Świebodzicach. To właśnie w tym miejscu, w latach 60. XX wieku, dokładnie w 1962 roku, powstał fotel 366. W ówczesnej produkcji postać projektanta odsuwana była na boczny tor, najważniejsze były osiągnięcia całego zakładu. I choć wymyśliwszy model 366, Józef Chierowski nie pozostał całkowicie anonimowy, to jednak nadal nie wiadomo zbyt wiele na temat jego osiągnięć.  Zmieniło się to dopiero z czasem.

Fotel 366 Józefa Chierowskiego - kultowy mebel PRL-u
Współczesna wersja fotela Józefa Chierowskiego, 366 Concept
Fotel 366 Józefa Chierowskiego - kultowy mebel PRL-u
Fotel 366 w nowoczesnym wydaniu, 366 Concept

Kontynuacja modelu – fotele 366 i współczesne wnętrza

Zastanawiasz się pewnie, gdzie możesz kupić ten klasyk? Szukaj przede wszystkim na bazarach i pchlich targach, a także portalach. Obecnie jednak trudno zdobyć prawdziwą ikonę, wszak uniwersalna i ponadczasowa forma fotela sprawiała, że jest to mebel, na który jest duży popyt. Jest i druga opcja zdobycia tego mebla – jedna z polskich marek produkuje jego reedycje w zmienionej i nieco ulepszonej formie, którą gwarantuje skok technologiczny, jaki zadział się od lat jego powstania. Na pożądany wygląd 366 czekał aż 50 lat. Mimo że produkowano go przez przeszło dwie dekady (w latach 60.-80.), dopiero niedawno uzyskał docelową formę, o jakiej marzył sam projektant – śruby mocujące siedzisko z nogami zostały schowane. Wcześniej, w czasach masowej produkcji fotela, nie było to możliwe ze względu na ograniczenia polskiego przemysłu metalowego i brak odpowiednich mocowań. Dzięki ukryciu śrub fotel nabrał w pełni minimalistyczny i szlachetny charakter, na jakim zależało Chierowskiemu. To zasługa marki 366 Concept, która odpowiada za współczesną wersję tego klasyka i działając na licencji produkuje nowe wersje foteli Chierowskiego – w przeróżnych tkaninach (jak welur) i kolorach.

Fotel 366 Józefa Chierowskiego - kultowy mebel PRL-u
Fotel 366 Józefa Chierowskiego, 366 Concept
Fotel 366 Józefa Chierowskiego - kultowy mebel PRL-u
Współczesne wersje foteli Józefa Chierowskiego, 366 Concept
Fotel 366 Józefa Chierowskiego - kultowy mebel PRL-u
Współczesne wersje foteli Józefa Chierowskiego, 366 Concept

Życie produktów może trwać długo

Minimalistyczna i regularna szkieletowa konstrukcja z tarcicy bukowej, dębowej lub jesionowej ze zwężającymi się ku dołowi nogami i obłymi podłokietnikami nie tylko stała się sygnaturą fotela, ale i dzięki swojej oszczędności przyczyniła się wpierw do wdrożenia a później również sukcesu produkcji.

W niektórych meblach jest coś takiego, że nie chcemy się z nimi rozstawać. Pamiętamy je z czasów dzieciństwa, choć wówczas nieznany był nam ich projektant. Potem szukamy i nadrabiamy zaległości. Wiemy bowiem, że mebel ten to nie tylko fotel zgodny z trendami, ale i ponadczasowy design, który przetrwał największą z prób – próbę czasu.

Fot. i oprac.:
Euforma, Co to za fotel, 366 Concept