Aktualny motyw: Barwy i odcienie we wnętrzach

MECENAS MOTYWU

Neony PRL: rozbłyski w ciemnych czasach

W mroku powojennej rzeczywistości Polacy mogli zawołać jak stryj Hamleta: „Światła mi dajcie!”. Dźwigające się z gruzów, ponure miasta zaczęły rozjaśniać się dopiero pod koniec lat 50., gdy na fali odwilżowego entuzjazmu ogłoszono projekt ich „neonizacji”.

Neony wprowadzano na ulice systemowo, zgodnie z odgórnie przyjętym planem. Zdarzało się nawet, że przygotowywano koncepcję świetlnych reklam od razu dla całego ciągu budynków czy kilku przecznic – tak było w przypadku ulicy Marszałkowskiej w Warszawie, „zneonizowanej” w 1960 roku przez Eleonorę Sekrecką i Zygmunta Stępińskiego.

Neony reklamowe z czasów PRL-u: neonowa reklama czy sztuka?

Już w latach 50. inicjatorom powszechnej iluminacji towarzyszyła świadomość, że neony odgrywają istotną rolę w kształtowaniu miejskiego pejzażu. Ich projekt zlecano znakomitym plastykom, którzy chętnie popisywali się umiejętnością syntezy niezbędną przy pracy z medium takim jak rurka z gazem. Świetlne reklamy stanowiły wyraz silnej tendencji w polskim projektowaniu lat 50. i 60. – zabawy z typografią, gdzie krój pisma wymyślany był przez grafika na potrzeby danej pracy. Wciąż imponuje swoboda, z jaką projektanci neonów używali zarówno liter blokowych, jak i pisanych do tworzenia kompozycji, które pasowały skalą i stylem do elewacji budynku.

neon kina Praha neon imbryka i filiżanki neon PZO Warszawa

Był to paradoks, że neony pełniły funkcję bardziej informacyjno-dekoracyjną niż reklamową. Służyły głównie do promocji państwowych przedsiębiorstw, a imponujące rozmachem szyldy zachęcały do odwiedzenia tak skromnych miejsc jak bar mleczny czy sklep z ziołami. Nieraz reklamowały towary deficytowe, których nie dało się nigdzie kupić.

neon ryby

Rok po roku, litera po literze, powoli pokonywały je czas, rdza, niedobory energii, stan wojenny, a ostatecznie dobiły przemiany ustrojowe. Neony musiały się posunąć i ustąpić miejsca nowemu. Po 1989 roku każdy reklamował się jak chciał i umiał, najlepiej przy pomocy samoprzylepnych liter albo krzykliwego nadruku na plandece. Trzeba było co najmniej dwudziestu lat, żeby pojawiły się ustawy krajobrazowe i próby okiełznania wizualnej kakofonii, a wraz z nimi – przestrzeń na ponowne wyeksponowanie nowych-starych neonów.

Muzeum neonów w Warszawie: stare neony znajdują ciepły kąt

W ostatnich latach neony znów stały się obiektem pożądania. Sprzyja temu moda na polskie wzornictwo z lat 50. i 60., nostalgia za PRL, a także rosnące zainteresowanie powojenną historią polskich miast i towarzysząca mu potrzeba identyfikacji z małymi ojczyznami.

Na tej fali zostało powołane do życia Muzeum Neonów, które mieści się w Warszawie w kompleksie Soho Factory. Ta prowadzona przez Ilonę Karwińską i Davida Hilla prywatna instytucja zajmuje się dokumentowaniem, przechowywaniem i eksponowaniem na wystawie odratowanych neonów, ale także ich restaurowaniem i przywracaniem w oryginalnych lokalizacjach.

Ponowne instalowanie neonów w miejscach, w których się pierwotnie znajdowały, pomaga w zachowywaniu ciągłości pamięci o mieście i budowaniu tożsamości kolejnych pokoleń jego mieszkańców. Na łódzkim gruncie te procesy wspomaga swoimi działaniami firma Kapilar, której pracownicy reanimowali niektóre spośród około dwóch tysięcy świetlnych reklam zdobiących niegdyś ulice miasta.

neon Browar

Jednym z pierwszych odrestaurowanych neonów jest wizerunek bohaterki dziecięcej wyobraźni – Gąski Balbinki, który zabłysł ponownie na ulicy Więckowskiego w 2005 roku (od tamtej pory musiał przejść kolejną renowację).

neon kaczki

Do neonów, które najbardziej – nomen omen – rozpalały wyobraźnię łodzian, należała „rozbierająca się” para na domu handlowym Central, która zgasła w latach 90., a po remoncie elewacji budynku zniknęła na zawsze. Kapilar przedstawił replikę tej reklamy na Łódź Design Festival w 2014 r.

neon kobiety i mężczyzny

Na potrzeby filmu „Powidoki” Andrzeja Wajdy zrekonstruowano szyld kina Tatry, który po zakończeniu zdjęć wrócił na swoje miejsce.

neon kina Tatry

Na wystawie „Themersonowie i Awangarda” w Muzeum Sztuki w 2013 roku prezentowano pracę Wojciecha Pusia „Rhythm”, wyprodukowaną w Kapilarze.

mały niebieski neon

Przywrócone neony w miastach Polski:

neon Warszawa Wschodnia neon dworzec kolejowy Chodzież neon Głównej Księgarni Technicznej neon Wrocław Główny

Oprac. na podst.:
kapilar.pl
neonmuzeum.org
Agnieszka Sural Warszawskie neony, culture.pl
Zdjęcia:
kapilar.pl

Wnętrza publiczne

„Delikatesy” w Opolu. Food court w vintage’owych wnętrzach kultowego sklepu

Kiedyś luksusowy jak na lata PRL-u „sam”. Dziś – przestrzeń gastronomiczna z sześcioma lokalami. Niełatwej adaptacji historycznego wnętrza podjęła się opolska pracownia architektury The Wall. Jej cel? Przy wprowadzaniu nowych funkcji odzyskać zatarty urok modernistycznego lokalu. Metamorfoza zakończyła się pełnym sukcesem – w „Delikatesach” równie dobrze czują się i starsi, i młodzi opolanie.

Wyposażenie / meble, dekoracje, dodatki do domu

projekt czerwonego fotela Bauhaus
B jak Bauhaus, wszystko, co musisz wiedzieć o stylu Bauhaus

„To taki Bauhaus” – rzuca ktoś podczas dyskusji, jakby wszystko było jasne i oczywiste. Czym jest ów Bauhaus? Szkołą z początków XX wieku, „zwykłym” pojęciem czy nurtem w sztuce?

Wnętrza publiczne

uniwersal studio
No music, no life: tak wygląda warszawska siedziba Universal Music Polska. Projekt doceniono na świecie

Klasyczne neony, Loud VIP Room, eleganckie chesterfieldowe sofy i fotele, kilkupoziomowe trybuny, oświetlenie z regulacją światła i jego natężenia nad każdym biurkiem, scena koncertowa… To tylko kilka z charakterystycznych elementów i rozwiązań projektowych w nowej siedzibie Universal Music Polska, zaprojektowanej przez The Design Group.

Wnętrza / aranżacje i projekty wnętrz

projekt nowoczesnego wnętrza domu od Zarysy hol z brązową ścianą i drewnianą zabudową
Podążając za słowami: projekt domu od pracowni Zarysy

Założeniem było stworzenie wnętrza, które w zaskakujący sposób łączyłoby w sobie nowoczesność i ponadczasowość. Minimalizm? Zdecydowanie tak, ale nie chłodny. Poza tym: są tu słowa-drogowskazy. Zobaczcie projekt, o którym opowiedział nam Jan Sekuła ze studia Zarysy.

oświetlenie

Czytaj więcej

Wyposażenie / meble, dekoracje, dodatki do domu

Więcej światła! O lampach z manufaktury Argon
Więcej światła! O lampach z manufaktury Argon

Lubimy, kiedy za produktem stoi człowiek. Chcemy wysokiej jakości, trwałości i ponadczasowego designu. Podobają się nam dopracowane projekty dopięte na ostatni guzik. Właśnie dlatego lampy dekoracyjne Argon cieszą się naszym uznaniem. Zobaczcie, co ciekawego oferuje nam nieduża manufaktura ze Śląska.

Wyposażenie / meble, dekoracje, dodatki do domu

Oświetlenie w domu - porady i pro tipy nie tylko dla architektów
Oświetlenie w domu – porady i pro tipy nie tylko dla architektów

Przygotowanie dobrego projektu oświetlenia wnętrza wcale nie musi być trudne. Wystarczy pamiętać o kilku podstawowych zasadach, a przestrzeń wokół nas może zupełnie zmienić swoje oblicze. Szczególnie po zmroku! Oto, jak zaprojektować oświetlenie w domu, uwzględniając różne źródła światła.

oświetlenie dekoracyjne

Czytaj więcej

Wyposażenie / meble, dekoracje, dodatki do domu

kryształowy żyrandol wady zalety
Czy kryształowy żyrandol jest praktyczny? Plusy i minusy najmodniejszych modeli

Wiele osób marzy o okazałym, kryształowym żyrandolu we wnętrzu. Faktycznie, jest to wyjątkowy element wyposażenia, który przyciąga wzrok i zachwyca swoim designem. Niemniej warto pamiętać, że tego typu lampa nie jest wolna od wad. Warto znać zarówno plusy, jak i minusy kryształowych żyrandoli.

Aktualności

Zwykła niezwykłość. Karim Rashid projektuje
Zwykła niezwykłość. Karim Rashid i jego nowy projekt oświetlenia

Kolekcja oświetlenia Kasual, którą zaprojektował dla jednej z marek Karim Rashid pasuje do naszych czasów jak ulał. Czerpie, co najlepsze z obu światów: z jednej strony jest swobodna, z drugiej: luksusowa, a wszystko to serwuje nam w połączeniu z wysokiej jakości meblami, które wniosą ponadczasową i cenną wartość do każdego projektu.