Znaczenie roślin będzie tylko rosnąć. Jak projektować biofilnie?

Oczyszczają powietrze, stymulują nasz rozwój i dobre samopoczucie. Uczą cierpliwości i jak żaden inny dodatek potrafią ożywić wnętrze. Rośliny od dawna stanowią ważny wizualny element wyposażenia wnętrz, ale coraz więcej projektów zaczyna się właśnie od biophilic design. O silnej potrzebie powrotu do natury i roślinnym must have opowiada Olga Zielińska – Zawadzka, manager kategorii Ogród w OBI.

Znaczenie roślin będzie tylko rosnąć. Jak projektować biofilnie?
Rośliny korzystnie wpływają na temperaturę, jakość powietrza oraz wilgotność w pomieszczeniu. Redukują stres, poprawiają koncentrację, służą zwiększeniu kreatywności i produktywności oraz zachowaniu naturalnej energii witalnej

Boom na rośliny jest z nami do kilku lat. Pandemia jeszcze wzmocniła trend tworzenia miejskich dżungli – naturalnych enklaw w mieszkaniach i domach. Czy ta fascynacja będzie nam towarzyszyć dłużej?

Pandemia niewątpliwie wzmocniła trend związany z chęcią „powrotu do natury”. To swoisty powrót do korzeni wyrażony tworzeniem przyjaznego mikroklimatu w najbliższym otoczeniu. Spędzając więcej czasu w domach jeszcze wyraźniej dostrzegliśmy jak bardzo nasze wnętrza potrzebują elementów naturalnych. Własna zielona przestrzeń w domu czy ogrodzie jest szczególnie ważna dla mieszkańców miast – często długo i ciężko pracujących. Jesteśmy otoczeni rozwijającą się technologią – komputery, smartfony, biura, samochody i… betonem. Przychodzi taki moment, że chcemy się od tego uwolnić i wrócić do natury.

Czyli zataczamy koło, po okresie urbanizacji wracamy do początku…

Dokładnie. Szacuje się, że w 2050 r. blisko 2/3 globalnej populacji będzie mieszkać w miastach, a już teraz blisko 90% życia spędzamy we wnętrzach. Obcowanie z roślinami i naturalnymi materiałami w domu i pracy jest namiastką utraconego lub mocno ograniczonego kontaktu z przyrodą, którą odczuwa właściwie każdy z nas. Ale rośliny to nie tylko potrzeba zachowania więzi z przyrodą w zurbanizowanym otoczeniu … Od jakiegoś czasu mówi się: Plant is a new Pet. Lubimy i potrzebujemy opiekować się i widzieć efekty swoich starań – często łatwiej otoczyć się i opiekować roślinami niż sprawić sobie psa czy kota – szczególnie, jeśli jest się bardzo aktywnym zawodowo. Pielęgnowanie roślin uspokaja, uczy cierpliwości i daje wiele satysfakcji, której szczególnie podczas pandemii nam brakuje. Coraz częściej filodendrony, strelicje czy zamiokulkasy przestają być ozdobą, a stają się pupilami, o które dbamy, cieszymy się z nowych liści, dzielimy się ich zdjęciami na forach i dokupujemy dodatkowe akcesoria.

Biophilic design nie jest nowym pojęciem, ale można mieć wrażenie, że wciąż wiele w tym temacie do odkrycia. Jakie wnętrza można określić tym mianem?

Projektowanie biofilne to nie tylko architektura i aranżacje wnętrz z wykorzystaniem roślinności czy projektowanie „zdrowych budynków”. To holistyczna filozofia zrównoważonego wykorzystania naturalnych surowców, które umożliwiają użytkownikom szeroko pojęty kontakt z naturą, dbałość o zdrowie i otoczenie oraz zachowanie życiowego balansu. Zatem wnętrza projektowane w tym nurcie mają do spełnienia szereg potrzeb człowieka, w tym:  komfort termiczny i akustyczny, czyste i dobrze wentylowane powietrze, optymalny dostęp do naturalnego światła, czy choćby kontakt z naturą poprzez wodę, naturalny kamień i drewno lub właśnie rośliny. Biophilic design ma również zapewniać komfort i równowagę poprzez zadbanie o odpowiednie usytuowanie i wyposażenie stref do odpoczynku oraz komunikacji. Wszystko to ma pozytywnie wpływać na samopoczucie oraz wyższe wskaźniki zdrowia fizycznego i psychicznego użytkowników. Ta filozofia sprawdza się zarówno w domach, miejscu pracy czy użyteczności publicznej.

Znaczenie roślin będzie tylko rosnąć. Jak projektować biofilnie?
Donice na makramach – wykorzystanie naturalnych materiałów służy zachowaniu spójności projektu. W projektach biofilnych warto sięgać po donice ceramiczne lub biodegradowalne.

Można powiedzieć, że to naturalne, że chcemy się dobrze czuć w swoich domach i miejscu pracy. Jak zatem wykorzystywać pełnię możliwości roślin? 

Rośliny stymulują nasz rozwój i dobre samopoczucie, dlatego będą zajmować coraz większe przestrzenie naszych domów, tworząc przeciwwagę dla zurbanizowanego otocznia. Już dziś projektujemy je na ścianach i sufitach, tworzymy przestrzenie  wertykalne i łączymy z innymi naturalnymi elementami dekoracyjnymi, kojarzącymi się z ukojeniem i spokojem. To już nie tylko ozdoba, ale właśnie rozwiązanie, spełniające dodatkowe, szerzej pojęte funkcje. Rośliny potrafią bowiem definiować wnętrze, nadać mu wyjątkowy charakter, wprowadzić życiową energię – przesycić przestrzeń „genus loci” zgodnym z oczekiwaniami i gustem inwestorów. Co więcej dzięki umiejętnemu zastosowaniu mogą porządkować i definiować przestrzeń, np. tworząc przepuszczające, rozproszone światło ściany lub określać strefy funkcjonalne. Dlatego tak ważne jest projektowanie i uwzględnianie ich na wczesnym etapie projektu. Określenie funkcji, potrzeb, budżetu i usytuowania roślin może mieć niebagatelne znaczenie dla całej pracy architekta czy projektanta, bowiem „zielone aranżacje” mogą wymagać specjalnych systemów np. nawadniania czy oświetlenia.

Znaczenie roślin będzie tylko rosnąć. Jak projektować biofilnie?
Ogród tropikalny w stylu safari lodge

Zmiana w postrzeganiu roli roślin i ich rosnąca popularność to wyzwanie dla dostawców. Od okolicznościowych targów, butikowych kwiaciarni w galeriach handlowych, po duże działy ogrodowe w marketach budowlanych – gdzie warto kupić rośliny do domu?

Warto kupować rośliny w sprawdzonych miejscach, z profesjonalną obsługą Jeśli chcemy kupić roślinę na dłużej – opiekować i cieszyć się nią przez dłuższy czas, warto decyzję zakupową oprzeć na fachowym doborze roślin pod względem funkcji jakie ma spełniać w przestrzeni oraz warunków panujących w domu czy ogrodzie. Szalenie istotne dla jakości i późniejszego wyglądu rośliny ma również odpowiednie zabezpieczenie logistyki roślin oraz optymalne przechowywanie w sklepie – odpowiednie nawodnienie i naświetlenie.

To cenna sugestia. Szczególnie w przypadku zakupu tych większych, kilkuletnich roślin do wnętrz chcemy mieć pewność ze inwestycja jest bezpieczna. Jak sprawdzić czy roślina jest zdrowa i będzie nam długo służyć? 

Sam zakup roślin to dopiero początek. Dokonując zakupu warto skonsultować w sklepie
w jakim miejscu najlepiej ustawić roślinę i czemu ma służyć. Dodatkowo warto zastanowić się nad wyborem i zakupem odpowiedniej donicy, podłoża czy tworzywa do wykonania warstwy drenującej. Aby cieszyć się zdrowymi i pięknymi roślinami konieczna jest odpowiednia pielęgnacja, czyli optymalne nawodnienie i nawożenie. Niektóre rośliny mogą wymagać też dodatkowego doświetlenia. Rośliny to organizmy żywe i systematyczna, kompleksowa opieka jest podstawą. Mają różne wymagania – niektóre wymagają wiele troski, inne są wyjątkowo łatwe w uprawie – pytanie – czego oczekujemy i jak wiele czasu i energii chcemy czy możemy im poświęcić. Dlatego warto pytać
w sklepie, czytać i doskonalić swoją wiedzę, bo razem ze zmianą pór roku, zmieniają się potrzeby roślin, a my powinniśmy umieć o nie zadbać.

Co aktualnie cieszy się największym zainteresowaniem?

Bez wątpienia hitem są wciąż rośliny o ozdobnych liściach, wcale niekoniecznie zielonych. Szczególne zainteresowanie budzą rośliny o liściach z zaznaczonym kolorem różowym czy pstre (zielono-białe). Ciekawe aranżacje powstają z filodendronów (sama monstera już nie wystarcza). Filodendrony są efektowne, często wyglądają egzotycznie. Występują w wielu gatunkach i odmianach – to grupa roślin o bardzo zróżnicowanym charakterze i wyglądzie, co daje właściwie nieskończone możliwość oryginalnego tworzenia zielonych instalacji.

Znaczenie roślin będzie tylko rosnąć. Jak projektować biofilnie?
Donice na makramach – wykorzystanie naturalnych materiałów służy zachowaniu spójności projektu. W projektach biofilnych warto sięgać po donice ceramiczne lub biodegradowalne.

A jeśli szukamy funkcjonalnych roślin, to które najlepiej oczyszczają powietrze? 

W miejscach, w których długo przebywamy znakomicie sprawdzi się szeroko pojęta grupa paproci, która doskonale wpływa na mikroklimat – odpowiednią wilgotność powietrza i ujemną jonizację ( np. ekrany powodują jonizację dodatnią). Sprawdza się powiedzenie, że to, co dobre dla paproci – dobre i dla nas… Są też po prostu ładne i bardzo zróżnicowane w formach. Klienci pytają o filtrowanie powietrza, a my polecamy właśnie paprocie, bluszcze oraz popularną palmę Areka. Popularnością cieszy się też temat „zielonych ścian” – ogrodów wertykalnych.

Królową roku 2021, a kto wie, może i 2022 będzie z pewnością Strelicja (zarówno królewska jak i biała). Obok Palmy Areka i Monstery– chyba najczęściej pokazywana roślina w magazynach wnętrzarskich, roślina o wyjątkowo dekoracyjnych okazałych liściach.

Znaczenie roślin będzie tylko rosnąć. Jak projektować biofilnie?
Paprocie są nieocenione w filtrowaniu powietrza. Lubią wilgotne podłoże
i rozproszone światło – mogą rosnąć w miejscach gdzie dla wielu innych roślin światła jest zbyt mało. Doskonale sprawdzą się w ciemnych korytarzach, a nawet w łazience.

Dużą popularnością cieszą się też rośliny soliterowe – pojedyncze, większe egzemplarze stanowiące mocny akcent w aranżowanej przestrzeni. Cytrusy i palmy – hit sezonu 2021, a wśród nich drzewa oliwne i cytrusowe – w naszym klimacie to rośliny z pogranicza domu i ogrodu, namiastka wypoczynku w egzotycznych miejscach. Wiosną i latem rośliny doskonale sprawdzają się na balkonie czy tarasie, ale w naszym klimacie zimują w pomieszczeniach.

Pani Olgo, dziękujemy za wszystkie cenne informacje i wiele inspiracji. Konkludując początek naszej rozmowy – nie mamy wątpliwości, że boom na rośliny i sama biofilia swój rozkwit ma jeszcze przed sobą. 

Serdecznie dziękuję za zaproszenie do rozmowy. Życzę wszystkim wielu biofilnych sukcesów
i odkrywania pasji w pracy z roślinami.

Znaczenie roślin będzie tylko rosnąć. Jak projektować biofilnie?
Nie tylko wybór roślin, ale też donic ma znaczenie w tworzeniu charakteru wnętrza.

Fot. i oprac. na podst.: OBI