Refleksja nad sposobem zamieszkiwania i tworzenia. Unplanned Domestic Prototype jako wyraz świadomości projektowej

Plan ten, mający na celu odbudowę gospodarczą kraju po wojnie, promował mieszkania o minimalnej życiowo, choć zaprojektowanej z myślą o maksymalnej „efektywności” przestrzeni domowej. Tego typu lokale, tworzone zgodnie z rygorystycznymi ideałami modelu rodziny nuklearnej (tzn. dwupokoleniowej, czyli mówiąc najprościej: rodzice plus dzieci), cechowała sztywność, jednolitość i ograniczona funkcjonalność, z zamkniętymi pomieszczeniami i z góry narzuconymi na nie funkcjami.

Rozprawić się ze spuścizną

W odpowiedzi na tę sytuację, Prototyp Nieplanowanej Przestrzeni Domowej [PROT/USRBL/SE0] kwestionuje zasady standaryzacji i na nowo kreuje potencjał przestrzeni mieszkalnych w XXI wieku. Zamiast podtrzymywać statyczny charakter pierwotnego projektu, inicjatywa ta dąży do pomnożenia i zintegrowania możliwości architektonicznych. Mieszkanie staje się platformą dla różnorodnych aktywności i użytkowników, umożliwiając im bardziej elastyczne i pluralistyczne współistnienie. Projekt celebruje różnorodność relacji społecznych, lokalne tradycje i coraz większą płynność życia domowego, tworząc środowiska, które mogą ewoluować wraz z potrzebami obecnych i przyszłych mieszkańców.

Ściana jako centralny element

Centralnym elementem projektu jest przeszklona, ceramiczna, zakrzywiona ściana o łuku 175 stopni, która przełamuje sztywny układ pierwotnego mieszkania. Pełni ona funkcję zarówno organizatora przestrzeni, jak i materialnego wyrazu nawiązującego do lokalnego kontekstu i tradycji. Oprócz walorów estetycznych, ściana redefiniuje logistyczne aspekty domowego przechowywania i przekształca mieszkanie w przestrzeń adaptacyjną, wielofunkcyjną. Integruje szereg szafek, mebli kuchennych, elementów łazienkowych, półek i schowków, maksymalizując wykorzystanie dostępnego miejsca. W jednym z narożników ściana łączy się z lustrzaną witryną, która skrywa standardowe urządzenia, potęgując poczucie płynności i otwartości.

Piaskowiec i geologiczna narracja, czyli czerpanie z dobrodziejstw regionu

Jednym z najbardziej wyjątkowych elementów projektu jest wykorzystanie piaskowca z San Sebastián, materiału głęboko związanego z geologicznym i kulturowym kontekstem regionu. Kamień ten nie tylko staje się intrygujący wizualnie, ale też występuje lokalnie. Zamiast więc stosować importowane materiały, takie jak marmur czy kamień z międzynarodowych kamieniołomów, projekt eksponuje ten lokalny, często niedoceniany materiał jako centralny element w projekcie. Jego nieregularna forma, ukształtowana przez lokalne metody wydobycia, skłania też do refleksji nad bardziej agresywnymi praktykami eksploatacyjnymi związanymi z globalnymi łańcuchami dostaw. Eksponując surową, niepolerowaną teksturę kamienia, projekt zaprasza do głębszych przemyśleń na temat źródeł materiałów oraz implikacji środowiskowych i etycznych w celu ich pozyskiwania.

Nie na gładko

Włączenie tej geologicznej narracji do przestrzeni domowej kwestionuje tradycyjne wyobrażenie o gładkich, wysoko wykończonych powierzchniach w architekturze. Piaskowiec, ze swoją chropowatą teksturą i widocznymi warstwami, staje się namacalnym przypomnieniem o lokalnej ziemi i procesach wydobywczych, które go ukształtowały. Jego obecność w projekcie rodzi pytania o zrównoważony rozwój, etykę eksploatacji zasobów oraz wpływ globalnego handlu na lokalne krajobrazy. Takie podejście oferuje nowe rozumienie materiałów – nie jako ukrytych towarów, lecz integralnych części doświadczenia architektonicznego, które prowokują refleksję i zaangażowanie w szerszy kontekst świata.

Mobilne elementy i ponowne wykorzystanie

Projekt dodatkowo wzmacnia swoje powiązanie ze środowiskiem poprzez włączenie mobilnych elementów oraz materiałów pozyskiwanych lokalnie. Regulowana wyspa o zmiennej wysokości, wykonana z odzyskanego krajowego granitu i odrzuconych struktur z lokalnych warsztatów stolarskich, dodaje elastyczności i przystosowalności. Te elementy mogą zmieniać swe położenie w obrębie przestrzeni, aby dostosować ją do różnorodnych oczekiwań użytkowników, np. podczas spotkań towarzyskich, sprzyjając interakcji i współpracy. Ponadto, inne lokalne materiały, takie jak ponownie wykorzystane korzenie drzew na stołki, stolarka aluminiowa i stalowa pochodząca z pobliskich zakładów metalowych oraz krzesła wykonane z przetworzonych aluminiowych rur z lokalnej restauracji, podkreślają zaangażowanie projektu w lokalny krajobraz produkcyjny.

W istocie Prototyp Nieplanowanej Przestrzeni Domowej [PROT/USRBL/SE0] stanowi eksperymentalną odpowiedź na wyzwania współczesnej renowacji mieszkań. Tworzy ramy dla kwestionowania sposobu, w jaki dziś zajmujemy przestrzeń, oferując nie ostateczne rozwiązanie, lecz pewną prowokację, skłaniająca do myślenia. Projekt podważa tradycyjne pojęcia domowości, promując formę architektury, która obejmuje różnorodność i pozostaje otwarta na jej ciągłą redefinicję. Dzięki głębokiemu zaangażowaniu w lokalne materiały i ich historie, projekt staje się platformą do refleksji nad politycznymi, ekonomicznymi i środowiskowymi narracjami, które kształtują sposób, w jaki budujemy i zamieszkujemy nasz świat.

Galeria zdjęć

Fot.: Hiperfocal, oprac. na podst.: mat. prasowe Ismael Medina Manzano