Edukatorium w VR – gdy wystawa staje się przestrzenią immersyjnego doświadczenia

Wirtualna rzeczywistość przestaje być wyłącznie narzędziem rozrywki — coraz częściej wkracza do świata kultury i edukacji. Nowe edukatorium stworzone w silniku Unreal Engine jako jedna z prac dyplomowych, pokazuje, jak technologia VR może przekształcić sposób zwiedzania wystaw, czyniąc je bardziej dostępnymi, interaktywnymi i angażującymi. Autorką pomysłu jest Karolina Jastrzębska, absolwentka kierunku Architektura Wnętrz i Przestrzeń Wirtualna Akademii Sztuki w Szczecinie (2025).

Przestrzeń edukacyjna zaprojektowana w technologii VR stanowi przykład nowoczesnego podejścia do wystawiennictwa – takiego, które nie tylko prezentuje treści, ale tworzy pełnoprawne doświadczenie przestrzenne. Dzięki środowisku stworzonemu w Unreal Engine odwiedzający mogą „wejść” do wystawy bez konieczności fizycznej obecności w budynku, poruszając się po dokładnie odwzorowanym wirtualnym wnętrzu.

Na wizualizacjach widoczna jest starannie zaprojektowana scenografia: zakrzywione ekrany edukacyjne, projekcje multimedialne, instalacje artystyczno-edukacyjne oraz trójwymiarowe obiekty odnoszące się do problematyki mikroplastiku i ochrony środowiska wodnego. Całość została zorganizowana na planie koncentrycznym, co nadaje zwiedzaniu logiczny rytm i sprzyja intuicyjnej nawigacji.

Wirtualna podróż zaczyna się w strefie recepcji – symbolicznej bramie do doświadczenia. Użytkownicy mogą tam „odebrać” sprzęt: gogle VR lub tablet, co wprowadza ich w narrację zwiedzania i podkreśla analogię do realnej wizyty w instytucji kultury. Co istotne, system pozwala rozpocząć eksplorację od dowolnego punktu wystawy, dostosowując ścieżkę do indywidualnych potrzeb.

Technologia VR umożliwia aktywne uczestnictwo: zwiedzający mogą swobodnie poruszać się po przestrzeni, zatrzymywać przy wybranych treściach i korzystać z elementów rozszerzonej rzeczywistości (AR). Szczególnie efektownym rozwiązaniem są animowane modele zwierząt morskich – rekinów, wielorybów czy ryb głębinowych – które unoszą się nad ekranami niczym element żyjącego ekosystemu. Nie pełnią one wyłącznie funkcji estetycznej; stają się narzędziem edukacji o zagrożonych gatunkach, przedstawionym w sposób etyczny i angażujący.

Projekt ma również wymiar społeczny. Dzięki wirtualnej formule wystawa może dotrzeć do osób, które z różnych powodów mają utrudniony dostęp do instytucji kultury: uczniów z odległych miejscowości, osób z niepełnosprawnościami czy tych, które korzystają z edukacji zdalnej. Immersyjna forma szczególnie przemawia do młodszych odbiorców, dla których interaktywność i wizualność są naturalnym językiem poznawania świata.

Edukatorium w VR pokazuje, że przyszłość wystaw i przestrzeni edukacyjnych może leżeć na styku architektury, projektowania i nowych technologii – w kierunku rozwiązań bardziej dostępnych, elastycznych i odpowiadających na wyzwania współczesnej edukacji.