Artyści i kolekcjonerzy. Agi Sibiga – odczuwanie fotografii

Dla Agi Sibiga fotografia to coś więcej niż obraz — to sposób opowiadania historii światłem, przestrzenią i emocją. W rozmowie z MAGAZIF opowiada o swojej drodze, pracy ze światłem naturalnym, miłości do Włoch i o tym, dlaczego każde zdjęcie to dla niej osobna opowieść.

Mat Kubaj (MAGAZIF.com): Jak zaczęła się Twoja przygoda z fotografią? Czy pamiętasz moment, w którym pomyślałaś: „To będzie moja droga?”

Agi Sibiga: Trudno mi wskazać jeden konkretny początek. Pamiętam jedną z pierwszych wycieczek klasowych. Podstawówka, lata 90., miałam ze sobą rodzinny aparat – najprostszy point and shoot. Dawało mi to ogromną frajdę, fotografowałam dosłownie wszystko, nawet makiety w muzeum – byłam turystką w najczystszej postaci!

Wracając dziś pamięcią do tamtych lat zdaję sobie sprawę z tego, że od zawsze patrzyłam na świat kadrami. W mojej głowie powstawały obrazy i historie, byłam dzieckiem mocno żyjącym w wyobraźni. Ale prawdziwy przełom przyszedł dopiero w dorosłym życiu: miałam dwadzieścia parę lat i, jak wszyscy, uwieczniałam świat telefonem. Szybko poczułam, że to jednak za mało. Chciałam zgłębiać temat i zacząć to robić na bardziej świadomym poziomie, pracować z dużymi plikami, które dają przestrzeń do tworzenia czegoś więcej. I tak z biegiem doświadczeń zaopatrzyłam się w pełną klatkę, której używam do dziś.

Czy był moment, w którym pomyślałam: „To będzie moja droga”? Myślę, że to wydarzyło się samoistnie, przyszło do mnie naturalnie. Fotografowanie sprawiało mi ogromną przyjemność i tak jest do dziś. Brałam aparat ze sobą dosłownie wszędzie – na każdy wyjazd, na spacery, do muzeów – i uwieczniałam wszystko, co wydawało mi się interesujące. Podczas podróży fotografowałam różne miejsca, także noclegi. Rezultatami dzieliłam się w sieci. Z czasem te same hotele, które kiedyś odwiedzałam prywatnie, zaczęły zapraszać mnie do współpracy. Przełomowym momentem było na pewno zaproszenie do słynnej w całych Włoszech Masserii Moroseta. Na początku nie mogłam uwierzyć, że wybrali właśnie mnie – nikomu nieznaną fotografkę z Polski. To był moment, w którym zrozumiałam, że moje zdjęcia nie są już tylko prywatną pasją, ale mają też wartość dla innych.

Specjalizujesz się w fotografii architektury, wnętrz i podróży. Co najbardziej Cię w tym pociąga?

Najbardziej pociąga mnie to, jak przestrzeń „wybrzmiewa” – jak bryły tworzą linie, jak prowadzą wzrok. Zachwyca mnie, jak światło wydobywa faktury, jak rzuca cienie i jak potrafi zmienić nastrój miejsca w ciągu jednej chwili. Otaczająca nas przestrzeń bezpośrednio na nas wpływa, czy tego chcemy, czy nie. Lubię odnajdywać się w tej przestrzeni, analizować, dlaczego niektóre budynki mają swój szczególny urok – to coś, co po prostu czuję. Przebywając w danym wnętrzu, zastanawiam się, co sprawia, że czuję się w nim dobrze, i próbuję uchwycić to w kadrze. Sam proces fotografowania staje się wtedy przedłużeniem moich własnych odczuć.

Podróże z kolei dają mi szansę zanurzyć się w nowych miejscach – spotykać ludzi, poznawać kulturę, patrzeć na codzienność z innej perspektywy. A dzięki zdjęciom te z pozoru zwykłe sceny zostają ze mną na dłużej.

Współpracowałaś z Desa Unicum. Jak wygląda fotografowanie dzieł sztuki i czym różni się od innych sesji?

Fotografowanie dzieł sztuki to dla mnie przede wszystkim odpowiedzialność – najważniejsze jest, by jak najwierniej oddać wizję artysty: naturalne kolory i faktury. Równie ważne jest jednak to, by zdjęcie potrafiło zainteresować potencjalnego kolekcjonera. Rzeźbę można uchwycić z niecodziennej perspektywy, a obrazy pokazać nie tylko „na ścianie”, ale także w mniej oczywistym położeniu czy w świetle, które dodaje im tajemniczości. Samo obcowanie ze sztuką jest niezwykłym doświadczeniem, a możliwość oglądania z bliska dzieł wielkich mistrzów – jak chociażby Jana Matejki – jeszcze zanim trafią do katalogów czy na ekspozycję, to absolutnie wyjątkowe przeżycie.

Często powtarzasz, że każde zdjęcie to dla Ciebie opowieść. Skąd czerpiesz inspiracje do tych „historii”?

Te historie po prostu się dzieją – każdego dnia, dookoła nas. Trzeba tylko umieć je dostrzec i docenić. Mogłabym próbować je opisać, ale dużo łatwiej jest mi sięgnąć po aparat i zamknąć je w kadrze.

Wierzę, że wszystko może być źródłem twórczości – najważniejsze to mieć otwartą głowę. Ale trzeba też odpowiednio karmić swoją wrażliwość. To, czym się karmimy, prędzej czy później uzewnętrznia się, w tym, co tworzymy. W moim przypadku „pokarmem” jest częste obcowanie ze sztuką – kocham sztukę dawną, kino, filmy dokumentalne o artystach, archiwalne wywiady. Przede wszystkim jednak są to podróże, miejsca i rozmowy z ludźmi, których spotykam po drodze – to buduje mnie najmocniej.

Pracujesz wyłącznie ze światłem naturalnym. Co Ci daje taka praca i jak wygląda Twoja „walka o światło” w praktyce?

Praca ze światłem naturalnym buduje pewnego rodzaju bliskość, uczy dostrzegać, wymaga pokory i ogromnej cierpliwości. Moja „walka” to właśnie cierpliwość – potrafię czekać godzinami, aż promień słońca przesunie się dokładnie tam, gdzie chciałabym, żeby padał. Wstaję wcześnie rano, by podziwiać, jak poranne światło otula budynki. Najbardziej lubię ten moment, kiedy słońce jest już nad horyzontem, ale jeszcze nie na tyle wysoko, by rysować mocne cienie – barwy mają wtedy niezwykłe tony, a całość wydaje się bardziej tajemnicza. To także akceptacja tego, co daje natura. Światła nie da się zaprogramować – trzeba się do niego dostosować, a z każdej chwili wydobyć to, co najlepsze.

Dużo podróżujesz, a Włochy mają szczególne miejsce w Twoim sercu. Co sprawia, że tak bardzo Cię przyciągają?

Pierwszy raz odwiedziłam Włochy jako nastolatka. Do dziś pamiętam uczucie, które towarzyszyło mi podczas zwiedzania Rzymu – budynki wyglądały jak ze snu, wszystko wokół było niewiarygodnie piękne. Spacerowałam ulicami, zupełnie odłączona od wycieczki, której byłam częścią, wyobrażając sobie, że jestem jedną z mieszkanek miasta. To uczucie, ten dreszcz w sercu, towarzyszy mi do dzisiaj.

Trudno mi to opisać słowami, ale za każdym razem, gdy wjeżdżam do Włoch i przy pierwszej stacji benzynowej widzę szyld „Sei in un paese bellissimo”(„jesteś w pięknym kraju”), od razu robi mi się lepiej na duchu. Piję kawę na Autogrillu i myślę: „jestem w domu”. We Włoszech moje serce bije szybciej, aparat staje się naturalnym przedłużeniem mnie samej, a zdjęcia „robią się same”.

Z każdej wizyty wraca ze mną nowy włoski pierwiastek: miejsca, smaki, ale też barwy, które staram się uchwycić w kadrach. Pokochałam ten kraj do tego stopnia, że nauczyłam się włoskiego – i może właśnie ta możliwość porozumiewania się sprawia, że czuję się tam wyjątkowo, jakbym grała we własnym filmie.

Czego uczą Cię podróże jako fotografki? Czy inaczej patrzysz na miejsca, które odwiedzasz z aparatem?

Zauważyłam, że dzięki fotografii moje podróże stają się głębsze – zamiast „odhaczać” kolejne punkty, wolę dać sobie czas, żeby poczuć przestrzeń, przysiąść na schodku, napić się kawy i zobaczyć miejsce w jego naturalnym rytmie. Myślę też, że fotografia pozwala mi lepiej zapamiętywać wspomnienia -przeglądając zdjęcia, wybierając te najlepsze czy później je edytując, dostrzegam mnóstwo szczegółów, których być może nie zauważyłam w danej chwili. To jest dla mnie fascynujące i dlatego lubię wracać w te same miejsca, żeby poczuć je jeszcze raz i skonfrontować z tym, co noszę w pamięci.

Twoje zdjęcia często pokazują przestrzenie bez ludzi, ale z silną obecnością atmosfery. Jak budujesz taki nastrój?

To prawda, rzadko umieszczam ludzi w kadrach, ale moje zdjęcia są pełne ich obecności. Pomagają mi w tym przedmioty  codziennego użytku: obrusy, szklanki, misy pełne owoców czy pościel rozrzucona tak, że sprawia wrażenie, jakby ktoś dopiero co wstał z łóżka. Staram się, aby każdy mógł wejść w obraz i poczuć, że jest jego częścią. 

Jak wygląda Twój proces pracy? Od pomysłu do gotowego zdjęcia – co jest dla Ciebie najważniejsze w tym procesie?

Mocno działam w chwili – szukam potencjału i staram się poczuć dane miejsce całą sobą. Analizuję przestrzeń, obserwuję, jak pada światło, i wykorzystuję wszystko, co mam pod ręką, by zbudować odpowiedni nastrój. A kiedy znajdę już kadr, szukam najlepszego kąta, by go przedstawić – i tak toczy się to cały czas w koło – szukanie, obserwacja i czekanie, aż światło zrobi swoje.

Na co dzień mieszkasz w Warszawie. Czy to miasto również Cię inspiruje fotograficznie?

Żadne miasto nie wzrusza mnie tak jak Warszawa i jej historia. Cieszę się, że moje życie zaprowadziło mnie właśnie tutaj, choć przyznam, że na początku nasza relacja nie była łatwa. I tak – lubię zatrzymywać stolicę w kadrze.

Masz już wiele doświadczeń, ale czy są jeszcze miejsca lub tematy, które marzysz sfotografować?

Właśnie stałam się posiadaczką średnioformatowego Pentaxa, więc na pewno fotografia analogowa to temat, który będę rozwijać -i przyznam, że ogromnie się na to cieszę. A jeśli chodzi o miejsca, chciałabym odwiedzić kiedyś Meksyk. Podskórnie czuję, że to również jest moje miejsce.

Fot.: Aga Sibiga